Piszesz maila po angielsku i nagle zawieszasz się na jednym słowie. Raport jest gotowy, tylko jak to napisać? I have wrote the report czy I have written the report – oto jest pytanie! Tabelkę z trzema kolumnami pamiętasz jeszcze ze szkoły. Gorzej, kiedy trzeba z niej skorzystać tu i teraz.
Jeśli znasz to uczucie, nie jesteś wyjątkiem. III forma czasownika, czyli past participle, myli się z drugą formą niemal każdemu, kto uczy się angielskiego. Na szczęście nie trzeba wkuwać reguł na pamięć. Zobaczysz, że wybór staje się prosty, gdy wiesz, na co patrzeć w zdaniu.
W tym artykule pokażemy Ci to na przykładach z pracy, podróży i zwykłych rozmów.
Czym jest III forma czasownika (past participle)?
III forma czasownika, czyli past participle, to forma używana do tworzenia czasów perfect i strony biernej. Może też występować w funkcji przymiotnika, np. jako broken („zepsuty”) w broken phone.
Po polsku spotkasz nazwy „imiesłów czasu przeszłego” i „imiesłów bierny”. Nie daj się jednak zwieść tej drugiej. Nie każde zdanie z past participle jest bierne.
Past participle nie jest osobnym czasem. To raczej klocek, z którego budujesz większe konstrukcje. W czasach perfect mówisz dzięki niemu o doświadczeniach albo o czymś, co wydarzyło się przed innym momentem w przeszłości. W stronie biernej skupiasz się na tym, co dzieje się z daną osobą lub rzeczą. Sens zdania wynika więc z całej konstrukcji, a nie z samej formy.
W szkolnych tabelach III forma stoi w ostatniej kolumnie, zaraz po formie podstawowej i II formie. Przykładowo czasownik „widzieć” odmienia się see – saw – seen. W zdaniu I have seen it („Widziałem to”) sięgasz właśnie po seen.
[BEZPŁATNY E-BOOK]
SZYBKA RANDKA Z ANGIELSKIM
10 praktycznych rzeczy, które powiedziałby Ci na pierwszej randce j. angielski… gdyby mógł mówić.
Wypełnij formularz, a podarujemy Ci ebooka z praktycznymi wskazówkami dotyczącymi nauki angielskiego.
Dodatkowo w kolejnych mailach przekażemy Ci mnóstwo wartościowej wiedzy, narzędzi oraz innych przydatnych materiałów, które możesz wykorzystać samodzielnie.
Jak tworzyć III formę czasownika?
III formę czasowników regularnych tworzysz, dodając końcówkę -ed. Czasowniki nieregularne mają własne formy, które trzeba zapamiętać. Ze względu na sposób ich odmiany w języku angielskim czasowniki dzielą się właśnie na te dwie grupy. Najpierw sprawdź więc, do której z nich należy potrzebne Ci słowo.
Czasowniki regularne – końcówka -ed i zasady pisowni
Czasowniki regularne tworzą past participle przez dodanie końcówki -ed do podstawowej formy, czasem ze zmianą pisowni. W przypadku czasowników regularnych forma przeszła i past participle wyglądają tak samo. Przykład to work – worked – worked, czyli „pracować”.
Przy dopisywaniu końcówki zastosuj te zasady:
- Zwykle dodaj -ed: help – helped oznacza „pomagać”.
- Po końcowym niemym -e dodaj tylko -d: close – closed oznacza „zamykać”.
- Po spółgłosce zmień końcowe -y na -ied: study – studied oznacza „uczyć się, studiować”. Po samogłosce zachowaj -y, jak w play – played, czyli „grać”.
- W krótkich czasownikach zakończonych pojedynczą spółgłoską po pojedynczej samogłosce często podwój ostatnią spółgłoskę: stop – stopped oznacza „zatrzymywać się”. Nie podwajamy końcowych w, x ani y.
W dłuższych słowach znaczenie ma też akcent. Porównaj prefer – preferred („woleć”) z visit – visited („odwiedzać”). W pierwszym czasowniku akcent pada na ostatnią sylabę, w drugim na pierwszą. Przy mniej znanym słowie sprawdź pisownię w słowniku.
She has worked here for three years. – Ona pracuje tutaj od trzech lat.
Forma worked nie oznacza tu, że praca się skończyła. Całe zdanie mówi o sytuacji trwającej do teraz.
Czasowniki nieregularne w formie past participle
Czasowniki nieregularne mają formy, których nie da się przewidzieć wyłącznie przez dodanie -ed. Niektóre zmieniają samogłoskę lub końcówkę, inne zachowują ten sam zapis. Dlatego w języku angielskim czasowniki nieregularne najlepiej poznawać razem z ich formą przeszłą i past participle.
Poniższa tabela czasowników niereguluranych pokazuje trzy różne formy kilkunastu przydatnych czasowników. Tłumaczenia podają podstawowe znaczenie czasownika.
| Forma podstawowa | II forma | III forma | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| be | was/were | been | być |
| do | did | done | robić |
| go | went | gone | iść, jechać |
| see | saw | seen | widzieć |
| write | wrote | written | pisać |
| eat | ate | eaten | jeść |
| take | took | taken | brać |
| speak | spoke | spoken | mówić |
| wear | wore | worn | nosić, mieć na sobie |
| send | sent | sent | wysyłać |
| buy | bought | bought | kupować |
| cut | cut | cut | ciąć |
Formy czasowników nieregularnych wymagają zapamiętania, ale nie zawsze mają trzy różne postacie. W send – sent – sent dwie ostatnie są identyczne, a w cut – cut – cut wszystkie wyglądają tak samo.
Nawet unikalne formy łatwiej zapamiętać w grupach, np. speak – spoke – spoken i break – broke – broken.
Niektóre czasowniki dopuszczają warianty. Czasownik learn („uczyć się”) ma w II i III formie dwa poprawne warianty: learned/learnt. Wariant learnt spotkasz głównie w brytyjskim angielskim. Forma learned jest standardem w amerykańskim angielskim, ale w brytyjskim też jest poprawna.
Więcej przykładów znajdziesz w artykule o najważniejszych czasownikach nieregularnych w języku angielskim. Tutaj najważniejsze będzie użycie tych form w zdaniach. Artykuł tutaj.
Druga i trzecia forma czasownika – czym się różnią?
Druga forma czasownika to ta, której używasz w zwykłych zdaniach w Past Simple, czyli czasie przeszłym prostym. Past participle potrzebujesz głównie w czasach perfect i w stronie biernej. Najprostsza wskazówka: w czasach perfect po have, has i had zawsze stoi III forma.
Przy czasownikach regularnych obie formy wyglądają tak samo, np. worked – worked. Różnicę widać wtedy tylko po budowie zdania. Przy nieregularnych zmienia się też samo słowo, np. wrote – written.
I wrote to the client yesterday. – Wczoraj napisałem do klienta.
I have written to the client, so we can wait for a reply. – Napisałem do klienta, więc możemy poczekać na odpowiedź.
Pierwsze zdanie jest w Past Simple. Mówi o czymś, co po prostu wydarzyło się wczoraj. W zdaniach twierdzących w Past Simple nie ma czasownika pomocniczego, dlatego wybierasz wrote.
Drugie zdanie jest w czasie Present Perfect. Liczy się w nim skutek: napisałeś, więc teraz możesz spokojnie czekać na odpowiedź. Przed czasownikiem stoi have, więc potrzebujesz written.
❌ I have wrote to the client.
✅ I have written to the client. – Napisałem do klienta.
Uważaj również na pytania i przeczenia w Past Simple. Z większością czasowników używasz w nich did lub didn’t oraz formy podstawowej. Sama obecność czasownika pomocniczego nie oznacza więc, że potrzebujesz past participle.
❌ Did you written to the client?
✅ Did you write to the client? – Czy napisałeś do klienta?
Budowę pytań i przeczeń wyjaśniamy szerzej w przewodniku po czasie Past Simple. To przydatny punkt odniesienia, kiedy miesza Ci się druga forma z trzecią.
Rozróżnianie II i III formy czasownika to dobry sprawdzian tego, jak pewnie czujesz się w angielskiej gramatyce. Zrób krótki test i sprawdź, na jakim poziomie od A1 do C2 jesteś.
Kiedy używamy III formy czasownika?
III formy używamy przede wszystkim w czasach perfect, w stronie biernej oraz do opisywania cech lub stanów w funkcji przymiotnika.
W dwóch pierwszych zastosowaniach past participle łączy się z czasownikami pomocniczymi. Przy wyborze formy spójrz więc na całe zdanie, nie tylko na polskie tłumaczenie.
1. Czasy perfect – III forma po have, has i had
W czasach perfect czasownik w formie past participle występuje po odpowiedniej formie czasownika have, który pełni tu funkcję pomocniczą i nie oznacza samodzielnie „mieć”. W Present Perfect używasz have/has + past participle. Ten czas pozwala między innymi mówić o doświadczeniach i rezultatach istotnych teraz.
She has booked a room for the weekend. – Ona zarezerwowała pokój na weekend.
I have seen the movie, but I don’t remember the ending. – Widziałem ten film, ale nie pamiętam zakończenia.
Więcej sytuacji i przykładów opisujemy w tekście o zastosowaniu Present Perfect.
W Past Perfect, czyli czasie zaprzeszłym, używasz had + past participle. Pokazujesz w ten sposób, że jedna czynność wydarzyła się przed inną czynnością lub określonym momentem w przeszłości.
By the time I arrived, the meeting had already started. – Kiedy dotarłem, spotkanie już się zaczęło.
Jeśli potrzebujesz dokładniejszego porównania kolejności wydarzeń, zajrzyj do przewodnika po Past Perfect.
Future Perfect, czyli czas przyszły dokonany, wykorzystuje will have + past participle. Służy do mówienia o czymś, co będzie zakończone przed określonym momentem w przyszłości.
I will have finished the report by Friday. – Do piątku skończę raport.
Budowę tej konstrukcji pokazujemy w artykule o czasie Future Perfect. Jak widzisz, past participle działa w różnych czasach, nie tylko w czasie przeszłym.
W czasach perfect continuous, które podkreślają trwanie czynności, po have/has/had pojawia się been, czyli imiesłów od be. Dopiero kolejny czasownik otrzymuje końcówkę -ing.
I have been waiting for your reply. – Czekam na Twoją odpowiedź.
2. Strona bierna – III forma po czasowniku be
Do tworzenia strony biernej używamy czasownika be („być”) w odpowiedniej formie oraz past participle czasownika opisującego czynność. W stronie biernej, czyli passive voice, skupiasz uwagę na tym, co stało się z daną osobą lub rzeczą. Wykonawca czynności może pozostać niewymieniony.
Your booking has been confirmed. – Twoja rezerwacja została potwierdzona.
The documents were sent yesterday. – Dokumenty zostały wysłane wczoraj.
W pierwszym zdaniu spotykają się dwie konstrukcje: Present Perfect oraz passive voice. Forma been należy do czasownika be, a confirmed oznacza tutaj „potwierdzona”. W bardziej złożonych konstrukcjach możesz więc zobaczyć dwa imiesłowy obok siebie.
W codziennej komunikacji stronę bierną tworzy także get z past participle, szczególnie gdy mówimy o wydarzeniu lub zmianie sytuacji.
Our flight got cancelled. – Nasz lot został odwołany.
💡 Cancelled to pisownia brytyjska. W amerykańskim angielskim zwykle zobaczysz canceled. Ta sama różnica dotyczy travelled/traveled.
Więcej schematów znajdziesz w artykule o tym, jak tworzyć stronę bierną. Pamiętaj, że stronę bierną tworzymy tylko od czasowników, które mogą mieć dopełnienie. Dlatego happen („zdarzać się”) czy arrive („przyjeżdżać”) nie mają formy biernej.
❌ The accident was happened last night.
✅ The accident happened last night. – Wypadek zdarzył się wczoraj wieczorem.
3. III forma w funkcji przymiotnika
Past participle może pełnić funkcję przymiotnika, opisując stan osoby lub rzeczy. W takim użyciu nie opowiadasz przede wszystkim o wykonaniu czynności. Wskazujesz cechę, która jest istotna w danej sytuacji. Imiesłów odpowiada wtedy na pytanie „jaki?” lub „jaka?”.
My phone screen is broken. – Ekran mojego telefonu jest rozbity.
I’m tired after the journey. – Jestem zmęczony po podróży.
Forma broken („rozbity, zepsuty”) pochodzi od break („rozbijać, psuć”), a tired („zmęczony”) od tire („męczyć”). W zdaniu o ekranie opisujesz jego obecny stan. Past participle nie musi więc oznaczać, że właśnie mówisz o przeszłości.
Jak zapamiętywać III formę i używać jej w rozmowie?
Czasownik w formie past participle łatwiej przywołać w rozmowie, gdy ćwiczysz go w krótkich wypowiedziach związanych z własnym życiem. Nauka past participle może zacząć się od kilku najczęściej używanych przez Ciebie czasowników. Nie musisz od razu odtwarzać całej tabeli z pamięci. Najlepszy sposób nauki dla Ciebie to taki, który możesz regularnie stosować w praktyce.
Połącz zapamiętywanie form z ich użyciem:
- Grupuj podobne czasowniki nieregularne, na przykład takie, w których II i III forma są identyczne.
- Twórz własne zdania o tym, co zrobiłeś, czego doświadczyłeś albo co zostało załatwione.
- Wróć do przykładów kolejnego dnia. Regularne powtarzanie rozłóż na krótkie sesje, które pasują do Twojego planu.
- Jeśli rozwiązujesz ćwiczenia online, po zadaniu powiedz poprawne zdanie na głos. Sprawdź, czy potrafisz je odtworzyć bez podpowiedzi.
Możesz zacząć od zdania I have sent the email („Wysłałem e-mail”) i dostosować je do sytuacji w pracy. Gdy pomylisz formę, popraw ją i dokończ myśl. Do budowania poprawnych zdań przydaje się praktyka w kontekście, a nie samo recytowanie kolumn.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jak się tworzy 3 formę czasownika angielskiego?
Czasowniki regularne tworzą past participle przez dodanie -ed lub -d, z uwzględnieniem zasad pisowni, na przykład close – closed („zamykać”).
Czasowniki nieregularne mają osobne wzorce, jak write – written („pisać”), więc ich formę sprawdzasz w słowniku lub tabeli.
Kiedy używamy 3 formy czasownika?
III formy używamy w czasach perfect, stronie biernej oraz do opisywania cech i stanów. Może więc opisywać doświadczenie, czynność wykonaną na kimś lub czymś albo stan, jak a broken screen („rozbity ekran”).
Kiedy używamy have i 3 formy czasownika?
Połączenia have/has z III formą używamy w Present Perfect, między innymi do mówienia o doświadczeniach i rezultatach istotnych z perspektywy chwili obecnej.
Have + III forma pojawia się też po czasownikach modalnych, np. should have called („powinienem był zadzwonić”). W przeszłości zamiast have używasz had, jak w Past Perfect.
Jaka jest 3 forma od do?
III forma czasownika do („robić”) to done, a pełna odmiana wygląda tak: do – did – done.
I have done the shopping. – Zrobiłem zakupy.
O co chodzi z past participle?
Past participle to trzecia forma czasownika, której potrzebujesz między innymi po have/has/had w konstrukcjach perfect i po be w stronie biernej. To forma gramatyczna, a nie osobny czas, więc może pojawiać się w wypowiedziach o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.
Co to znaczy participle?
Participle oznacza „imiesłów”. W angielskim wyróżniamy present participle, czyli imiesłów z końcówką -ing, oraz past participle, czyli III formę; oba mogą uczestniczyć w budowaniu konstrukcji czasownikowych lub opisywać cechy rzeczownika.
Jak przetłumaczyć past participle na język polski?
Past participle tłumaczy się jako „imiesłów czasu przeszłego” lub „imiesłów bierny”, a podczas nauki często mówi się po prostu „III forma czasownika”. Angielska forma ma jednak szersze zastosowanie niż polski imiesłów bierny, więc nie tłumacz jej automatycznie jako słowa zakończonego na „-ny” lub „-ty”.
Potrzebujesz wsparcia z angielskim?
Możemy pomóc! Indywidualne lekcje z naszymi doświadczonymi Lektorkami i Lektorami to gwarancja szybkich efektów. Od pierwszej minuty mówisz po angielsku, a to jedyny sposób, aby przełamać barierę mówienia.
Odbierz bezpłatną lekcję próbną, podczas której na własnej skórze przekonasz się o tym jak wyglądają lekcje u Talkersów.
