Znasz to uczucie, gdy mówisz po angielsku i każde zdanie brzmi jak osobna wyspa?
I like coffee. I don’t drink it in the evening. Niby poprawnie, ale coś tu zgrzyta. Brakuje mostów. Właśnie do tego służą spójniki angielskie, czyli linking words. Małe słówka, które sklejają wypowiedź w płynną całość.
W tym artykule pokażemy Ci, jak działają, jak je podzielić i których używać w mowie, a których w piśmie. Wszystko z przykładami z życia, nie z podręcznika.
Czym są linking words i do czego służą?
Linking words to wyrazy i wyrażenia łączące zdania, ich części lub całe akapity w spójną całość. Po polsku najczęściej mówimy o nich „spójniki”, choć to pojęcie nieco szersze – obejmuje też przysłówki i całe frazy, które pełnią funkcję łączącą.
Rola linking words jest prosta: pokazują słuchaczowi lub czytelnikowi, jaka relacja łączy dwie myśli. Czy druga wynika z pierwszej? Czy jej zaprzecza? A może po prostu coś dodaje? Bez linking words Twoja wypowiedź w języku angielskim to zbiór luźnych zdań. Natomiast z nimi – logiczna opowieść.
W tym miejscu musimy dodać jeszcze słowo komentarza. Linking words to nie to samo co linking verbs, czyli czasowniki łączące (np. be, seem, become – być, wydawać się, stawać się).
To dwie różne części mowy o zupełnie innych zadaniach. Linking verbs łączą podmiot z jego opisem (She seems tired. – Ona wydaje się być zmęczona.), a linking words spinają ze sobą zdania i myśli.
Jak dzielimy spójniki w języku angielskim?
Spójniki w języku angielskim możemy podzielić na trzy główne rodzaje: współrzędne, podrzędne i łączne. Każdy z nich działa trochę inaczej, ale spokojnie. Ich logika jest intuicyjna i szybko wchodzi w krew.
Spójniki współrzędne (coordinating conjunctions)
Spójniki współrzędne łączą równorzędne części zdania, czyli dwa elementy o tej samej „wadze” gramatycznej. Najpopularniejsza trójka to and (i), but (ale) oraz or (lub).
- I ordered tea and coffee. – Zamówiłem herbatę i kawę.
- She was tired, but she finished the report. – Była zmęczona, ale dokończyła raport.
- We can meet online or in the office. – Możemy spotkać się online lub w biurze.
Proste? Proste. Dlatego to od nich większość z nas zaczyna przygodę z łączeniem zdań.
Spójniki podrzędne (subordinating conjunctions)
Spójniki podrzędne łączą zdanie nadrzędne z podrzędnym, czyli główną myśl z informacją, która ją uzupełnia. Typowe przykłady to because (ponieważ), if (jeśli), although (chociaż) czy while (podczas gdy).
Zwróć uwagę: pogrubione fragmenty to nadrzędna część zdania.
- I stayed at home because I was tired. – Zostałem w domu, ponieważ byłem zmęczony.
- Although he didn’t want to go, he joined us. – Chociaż nie chciał iść, dołączył do nas.
- Call me if you need help. – Zadzwoń, jeśli potrzebujesz pomocy.
- She was reading while the kids were playing. – Czytała, podczas gdy dzieci się bawiły.
Do tej grupy należy też even if (nawet jeśli), które przyda Ci się przy trybach warunkowych. Zdanie podrzędne może stać na początku zdania lub w jego środku – po angielsku obie wersje są naturalne.
Przeczytaj też: Conditionals, czyli tryby warunkowe w języku angielskim >>>
Spójniki łączne (correlative conjunctions)
Spójniki łączne występują w parach – zawsze we dwójkę, nigdy solo. Klasyczne duety to either… or (albo… albo), neither… nor (ani… ani) oraz both… and (zarówno… jak i).
- You can either call me or send an email. – Możesz albo do mnie zadzwonić, albo wysłać maila.
- Neither Tom nor Anna likes Mondays. – Ani Tom, ani Anna nie lubią poniedziałków.
- The hotel offers both breakfast and dinner. – Hotel oferuje zarówno śniadanie, jak i kolację.
Ich siła tkwi w symetrii: porządkują wypowiedź i od razu sygnalizują, że pojawią się dwie opcje lub dwa elementy.
Linking words według funkcji
W praktyce najłatwiej opanować linking words, grupując je według funkcji. Po tym co konkretnie robią w zdaniu. Poniżej znajdziesz pięć najważniejszych grup wraz z przykładami.
Wybraliśmy takie examples, czyli przykładowe zdania, które realnie usłyszysz w pracy, w podróży czy na spotkaniu online.
Dodawanie informacji
Gdy chcesz coś dorzucić do wypowiedzi, sięgnij po in addition (ponadto), what is more (co więcej), also (także) lub too (też).
- The course was intensive. In addition, it was fun. – Kurs był intensywny. Ponadto był przyjemny.
- What is more, you can join the classes online. – Co więcej, możesz dołączyć do zajęć online.
- She also speaks Spanish. – Ona mówi także po hiszpańsku.
- I’d like to come too. – Ja też chciałbym przyjść.
Zwróć uwagę na pozycję: in addition najczęściej stoi na początku zdania, also w środku, a too na końcu zdania.
Do tej grupy należy również eleganckie indeed (w istocie, wręcz), które wzmacnia wcześniejszą myśl:
The test was hard. Indeed, it was the hardest one this year. – Test był trudny. W istocie był najtrudniejszy w tym roku.
[BEZPŁATNY E-BOOK]
SZYBKA RANDKA Z ANGIELSKIM
10 praktycznych rzeczy, które powiedziałby Ci na pierwszej randce j. angielski… gdyby mógł mówić.
Wypełnij formularz, a podarujemy Ci ebooka z praktycznymi wskazówkami dotyczącymi nauki angielskiego.
Dodatkowo w kolejnych mailach przekażemy Ci mnóstwo wartościowej wiedzy, narzędzi oraz innych przydatnych materiałów, które możesz wykorzystać samodzielnie.
Kontrast i przeciwstawienie
Do zderzania dwóch myśli służą przede wszystkim however (jednak), although i even though (chociaż) oraz in spite of (pomimo).
- I have never been to London. However, I know the city well from films. – Nigdy nie byłem w Londynie. Jednak dobrze znam to miasto z filmów.
- Although the hotel was expensive, we didn’t like it. – Chociaż hotel był drogi, nie spodobał nam się.
- Even though it was raining, we went for a walk. – Chociaż padało, poszliśmy na spacer.
- In spite of the noise, he finished the report. – Pomimo hałasu dokończył raport.
Przydadzą Ci się też trzy dodatkowe wyrażenia. On the other hand (z drugiej strony) pokazuje drugą stronę medalu, on the contrary (wręcz przeciwnie) służy do zaprzeczania, a in contrast (dla kontrastu) sprawdza się przy porównaniach.
- Working from home is comfortable. On the other hand, it’s easy to get distracted. – Praca z domu jest wygodna. Z drugiej strony łatwo się rozproszyć.
- The course wasn’t boring. On the contrary, it was the best training I’ve ever had. – Kurs nie był nudny. Wręcz przeciwnie, to było najlepsze szkolenie, jakie kiedykolwiek miałem.
- My sister loves big cities. In contrast, I prefer quiet villages. – Moja siostra kocha duże miasta. Dla kontrastu ja wolę spokojne wioski.
Przyczyna i skutek
Związek przyczynowo-skutkowy wyrazisz za pomocą because (ponieważ), because of (z powodu), since i as (skoro, jako że) oraz therefore (dlatego) i as a result (w rezultacie).
- I went to the shop because we needed milk. – Poszedłem do sklepu, ponieważ potrzebowaliśmy mleka.
- The meeting was cancelled because of the storm. – Spotkanie odwołano z powodu burzy.
- Since you’re here, you can help him with the presentation. – Skoro już jesteś, możesz pomóc mu z prezentacją.
- He didn’t prepare for the exam. As a result, he failed. – Nie przygotował się do egzaminu. W rezultacie oblał.
- She was exhausted. Therefore, she went to bed early. – Była wyczerpana. Dlatego poszła wcześnie spać.
Różnica między because a because of jest taka sama jak przy in spite of: pierwsze łączy się z całym zdaniem, drugie z rzeczownikiem. Zapamiętaj parę cause (przyczyna) i result (skutek) – to wokół nich kręci się cała ta grupa.
Kolejność i podsumowanie
Gdy opowiadasz historię lub prowadzisz prezentację, porządek wypowiedzi zbudujesz dzięki first of all (przede wszystkim), then (potem), after that (następnie), next (dalej) i finally (w końcu).
- First of all, we checked in at the hotel. Then we went to the cinema, and after that we had dinner. – Przede wszystkim zameldowaliśmy się w hotelu. Potem poszliśmy do kina, a następnie zjedliśmy kolację.
- Finally, the waiter brought the bill. – W końcu kelner przyniósł rachunek.
Na zakończenie wypowiedzi masz do wyboru in conclusion (podsumowując), to sum up (reasumując) oraz overall (ogólnie rzecz biorąc). W mailu czy eseju takie zamknięcie robi różnicę, bo sygnalizuje odbiorcy: uwaga, teraz najważniejsza myśl.
- In conclusion, the project was a success. – Podsumowując, projekt okazał się sukcesem.
- To sum up, we need more time and a bigger budget. – Reasumując, potrzebujemy więcej czasu i większego budżetu.
- Overall, the conference was worth attending. – Ogólnie rzecz biorąc, konferencja była warta udziału.
Każde z tych trzech wyrażeń możesz spokojnie postawić na początku ostatniego zdania prezentacji czy raportu. Odbiorca od razu wie, że zbierasz wnioski w całość.
Warunek i cel
Warunek i cel wyrazisz przede wszystkim przez in case (na wypadek, gdyby), even if (nawet jeśli) oraz so that (po to, żeby).
- Take an umbrella in case it rains. – Weź parasol na wypadek, gdyby padało.
- Even if you don’t like it, give it a try. – Nawet jeśli Ci się to nie podoba, spróbuj.
- She left early so that she could catch the train. – Wyszła wcześniej po to, żeby zdążyć na pociąg.
Ciekawostka gramatyczna: po in case używamy czasu Present Simple, nawet gdy mówimy o przyszłości. Nie powiemy in case it will rain. Ta sama zasada obowiązuje zresztą po if, więc jeśli znasz tryby warunkowe, nic nowego Cię tu nie zaskoczy.
Przeczytaj również: Czas Present Simple – budowa i przykłady >>>
Spójniki formalne i nieformalne
Nie każde linking word pasuje do każdej sytuacji: część z nich brzmi naturalnie w rozmowie, a część zarezerwowana jest raczej dla tekstów pisanych. Dobra wiadomość jest taka, że wystarczy znać kilka par, żeby świadomie nimi żonglować.
Najlepszy przykład to para so i therefore. Oba wyrażają skutek, ale so usłyszysz w języku mówionym na każdym kroku, a therefore pojawia się głównie w raportach, mailach służbowych i tekstach akademickich. Porównaj:
- I was hungry, so I made a sandwich. – Byłem głodny, więc zrobiłem kanapkę.
- The results were inconclusive. Therefore, further research is needed. – Wyniki były niejednoznaczne. Dlatego potrzebne są dalsze badania.
Podobnie działa para for example i for instance. Oba znaczą „na przykład” i oba są bezpieczne w każdej sytuacji, choć for instance brzmi odrobinę bardziej oficjalnie:
- I’ve visited many English-speaking countries, for example Ireland and Canada. – Odwiedziłem wiele anglojęzycznych krajów, na przykład Irlandię i Kanadę.
- Some linking words, for instance „indeed”, sound quite formal. – Niektóre linking words, na przykład „indeed”, brzmią dość formalnie.
Zauważ przy okazji, że pierwszy przykład używa czasu Present Perfect (I’ve visited). To naturalny wybór, gdy mówisz o doświadczeniach życiowych bez wskazywania konkretnej daty.
Po co Ci to rozróżnienie? W piśmie formalne spójniki porządkują argumentację i budują profesjonalny ton. W mowie za to lepiej nie przesadzać. Therefore czy indeed wplecione w luźną pogawędkę przy kawie zabrzmią, jakbyś czytał z kartki. Zacznij od swobodnych so, but i also, a formalne odpowiedniki dokładaj tam, gdzie sytuacja tego wymaga.
Znajomość linking words najszybciej sprawdzisz w praktyce W rozmowie, a nie w teorii. A od czego zacząć? Od sprawdzenia, na jakim poziomie jesteś teraz. Wypełnij krótki test i poznaj swój poziom w skali A1-C2.
FAQ – najczęstsze pytania o spójniki angielskie
Jakie są 12 spójników?
Najczęściej wymienianych 12 spójników to: and, but, or, so, because, if, although, while, when, since, after i before.
Ta dwunastka wystarczy, żeby zbudować zdecydowaną większość codziennych wypowiedzi. Dopiero później warto rozbudowywać ją o bardziej formalne wyrażenia.
Jakie są 16 różnych spójników?
Do powyższej dwunastki dołóż cztery pary linking words o różnych funkcjach: however (kontrast), therefore (skutek), in addition (dodawanie) i finally (kolejność).
Taki zestaw 16 spójników pokrywa wszystkie podstawowe relacje między zdaniami. To dobra baza zarówno do mówienia, jak i pisania.
Jakie są wszystkie spójniki?
Zamknięta lista wszystkich spójników nie istnieje, ponieważ oprócz klasycznych spójników funkcję łączącą pełnią też przysłówki i całe wyrażenia.
W praktyce najlepiej opanować je grupami według funkcji: dodawanie, kontrast, przyczyna i skutek, kolejność oraz warunek. Taki podział znajdziesz wyżej w tym artykule.
