Bekon skwierczący na patelni, jajka sadzone, fasolka i kubek mocnej herbaty. Tak zaczyna się dzień w wielu brytyjskich domach. English breakfast to coś więcej niż posiłek – to kulinarna instytucja, którą Brytyjczycy celebrują od pokoleń.
Jeśli planujesz wyjazd na Wyspy albo po prostu chcesz zaskoczyć domowników w weekend, warto wiedzieć, z czego składa się tradycyjne angielskie śniadanie, skąd się wzięło i czym różni się full english od jego irlandzkich czy szkockich kuzynów.
Zaparz sobie herbatę i zaczynamy tradycyjne śniadanie angielskie!
Zapisz na później: City Break w Londynie – 21 atrakcji, które musisz zobaczyć >>>
Czym jest Full English Breakfast i skąd się wziął?
Full english breakfast to obfite, smażone brytyjskie śniadanie, na które składają się bekon, kiełbaski, jajka, fasolka w sosie pomidorowym, pieczarki, pomidory i tosty. Brytyjczycy mówią o nim też potocznie fry up (dosłownie: „smażonka”) albo cooked breakfast – w odróżnieniu od szybkiej miski płatków czy owsianki.
Tradycja obfitego śniadania sięga na Wyspach co najmniej XIV-XV wieku. Angielskie ziemiaństwo traktowało suto zastawiony poranny stół jako wizytówkę domu i okazję do pochwalenia się gościnnością – zwłaszcza przed polowaniami, gdy śniadanie było prawdziwym wydarzeniem towarzyskim. Na stołach lądowały wtedy dania, które dziś trudno sobie wyobrazić o poranku, na przykład pieczony halibut czy cielęce nerki. Mniam, mniam!
W erze wiktoriańskiej śniadaniowe zwyczaje przejęła bogacąca się klasa przemysłowców i kupców, a prawdziwie narodowym posiłkiem śniadanie stało się na początku XX wieku, gdy składniki potaniały na tyle, że mogły pozwolić sobie na nie zwykłe rodziny. Wtedy też full english trafił na stałe do menu brytyjskich hoteli i pensjonatów – i został tam do dziś.
Co składa się na typowe angielskie śniadanie?
Typowe angielskie śniadanie to kilka stałych składników, które muszą znaleźć się na talerzu: jajka, bekon, kiełbaski, fasolka, pieczarki, pomidory i pieczywo. Brzmi spora porcja? Bo taka jest!
Przyjrzyjmy się każdej kategorii produktów z osobna.
Jajka, bekon i kiełbaski śniadaniowe
Dla wielu Brytyjczyków to bekon jest najważniejszym składnikiem całego zestawu. Nie mylmy go z polskim boczkiem wędzonym – brytyjski back bacon jest bardziej mięsny i mniej tłusty niż boczek, który znamy z naszych sklepów.
Do niego dochodzą oczywiście jajka sadzone (fried eggs). Choć nikt nie obrazi się za jajecznicę, czyli scrambled eggs.
Zestawu dopełniają kiełbaski śniadaniowe (sausages lub potocznie bangers) – krótkie, delikatne w smaku, zupełnie inne niż nasza kiełbasa z grilla.
Fasolka w sosie pomidorowym (baked beans)
Baked beans to element, bez którego Brytyjczycy nie wyobrażają sobie tego śniadania.
To biała fasolka w słodkawym sosie pomidorowym, kupowana niemal zawsze w postaci gotowej – prosto z puszki. Żaden Brytyjczyk nie przygotowuje jej od zera i Ty też nie musisz. Fasolka ląduje na talerzu obok jajek, a jej sos świetnie komponuje się z pieczywem.
Black pudding i white pudding
Black pudding to po prostu brytyjska kaszanka. I nie daj się zmylić słowu pudding, które w tym wypadku nie ma nic wspólnego z deserem.
Kroi się ją w grube plastry i smaży razem z resztą składników. Jej łagodniejsza siostra to white pudding, wersja bez krwi, popularna zwłaszcza w Irlandii i Szkocji. Dla wielu turystów to najbardziej „egzotyczny” element zestawu, ale uważamy, że nas jako Polaków nie powinien on dziwić.
Dodatki: tosty, pieczarki, pomidory i hash browns
Całość uzupełniają smażone pieczarki i przekrojone na połówki pomidory. Do tego tosty z masłem. Coraz częściej na talerzu pojawiają się też hash browns, czyli małe i chrupiące placki ziemniaczane. To akurat import zza oceanu, ale ziemniaki przyjęły się na Wyspach błyskawicznie.
A do picia? Klasycznie mocna czarna herbata, choć kawa i sok pomarańczowy również są w standardzie – zwłaszcza w hotelach i pensjonatach typu B&B, gdzie takie śniadanie to często główny punkt oferty.
Przeczytaj również: Wyżywienie B&B, czyli co w hotelach oznacza Bed and Breakfast? >>>
Jak zrobić angielskie śniadanie – przepis w domu
Dobra wiadomość: żeby przygotować angielskie śniadanie, nie potrzebujesz ani specjalnych umiejętności, ani wymyślnych przypraw. Wystarczy duża patelnia, odrobina cierpliwości i wszystkie składniki pod ręką.
Kolejność smażenia ma jednak znaczenie, bo poszczególne elementy potrzebują różnego czasu przygotowania.
- Kiełbaski idą jako pierwsze. Wrzuć je na rozgrzaną patelnię i smaż na średnim ogniu około 10-12 minut, regularnie obracając, aż zarumienią się z każdej strony.
- Dołóż boczek i kaszankę, czyli black pudding. Plastry boczku potrzebują 2-3 minut z każdej strony, kaszanka podobnie. Zdecyduj sam, ile czasu pozwolić im skwierczeć – jedni lubią boczek mocno chrupiący, inni bardziej delikatny.
- Pieczarki i pół pomidora na osobę. Podsmaż je na maśle, aż zmiękną i złapią kolor.
- Fasolka. Podgrzej ją w rondelku lub na osobnej patelni. Z puszki, of course! Tak robią wszyscy na Wyspach.
- Na koniec jajka. Do smażenia sadzonych jajek użyj tłuszczu, który został po smażeniu. Gdy białko się zetnie, delikatnie przewróć je na drugą stronę albo zostaw w wersji – sunny side up, czyli usmażonej z jednej strony.
Tosty przygotuj tuż przed podaniem. A jeśli chcesz zjeść jak prawdziwy Brytyjczyk starej daty to zamiast opiekacza użyj patelni i zrób smażony chleb (fried bread) na tłuszczu po smażeniu bekonu.
Kalorycznie? Nie pytaj. Smakowo? Rewelacja!
Znasz już teorię, a najlepszą praktyką będzie zamówienie full english po angielsku – bez tłumacza i bez stresu. Sprawdź, na jakim poziomie jest Twój angielski, i przekonaj się, czy jesteś gotowy na śniadaniową konwersację z Wyspiarzami.
Full english, irish breakfast, full scottish – regionalne odmiany
Śniadanie angielskie ma swoich krewnych w całym Zjednoczonym Królestwie i poza nim. Stąd zbiorcza nazwa full breakfast, którą spotkasz w menu w różnych zakątkach Wysp. Różnice tkwią w szczegółach:
| Odmiana | Region | Co ją wyróżnia? |
|---|---|---|
| Full english | Anglia | Klasyczny zestaw: bekon, kiełbaski, jajka, fasolka, black pudding |
| Irish breakfast | Irlandia | White pudding zamiast black pudding + często chlebek sodowy (soda bread) |
| Full scottish | Szkocja | Ziemniaczane tattie scones, czasem plaster haggis i white pudding zamiast czarnej wersji |
| Ulster fry | Irlandia Północna | Chlebek sodowy i placek ziemniaczany potato farl, tradycyjnie bez fasolki |
Irlandzkie śniadanie bywa mylone z angielskim i trudno się dziwić – zestawy są niemal bliźniacze. Najprościej rozpoznasz je po white puddingu i pieczywie: tam, gdzie Anglik sięga po tost, Irlandczyk kroi soda bread.
A wersja amerykańska? Za oceanem full english przerodził się w tzw. full yankee breakfast. Jajka i bekon zostały, ale fasolkę i kaszankę zastąpiły naleśniki z syropem klonowym, a hash browns z dodatku awansowały na gwiazdę talerza.
Jeśli kiedyś zamówisz angielskie śniadanie w Nowym Jorku – nie szukaj na talerzu fasolki.
Czy angielskie śniadanie jest zdrowe?
Powiedzmy to sobie wprost: full english to nie jest posiłek dietetyczny. Typowy zestaw dostarcza około 1000 kcal, czyli mniej więcej połowę dziennego zapotrzebowania dorosłego człowieka. Do tego sporo tłuszczów nasyconych – głównie ze smażenia bekonu, kiełbasek i kaszanki, a już zwłaszcza wtedy, gdy dodatki przygotowywane są w głębokim tłuszczu.
Czy to znaczy, że musisz omijać je szerokim łukiem? Nie. Osoba zdrowa, która na co dzień odżywia się rozsądnie, nie musi rezygnować z takiej przyjemności na wakacjach czy w weekend. Zatem okazjonalne spożywanie angielskiego śniadania nikomu nie zaszkodzi. Problem zaczyna się dopiero przy regularnym jedzeniu takiego śniadania kilka razy w tygodniu.
Ma ono zresztą jedną niezaprzeczalną zaletę: uczucie sytości na długie godziny. Nie bez powodu Brytyjczycy mawiają, że po porządnym śniadaniu można działać cały dzień. Jeśli planujesz intensywne zwiedzanie i wykupiłeś w hotelu opcję half board, czyli śniadanie plus kolację, to full english o poranku sprawi, że zapomnisz też o obiedzie.
A jeśli liczysz kalorie, dobra wiadomość: istnieje wersja light. Jajka w koszulce zamiast sadzonych, grillowane warzywa zamiast smażonych, chuda szynka zamiast bekonu – i otrzymujesz posiłek o dużo niższej kaloryczności. Mniej klimatycznie? Być może. Ale wciąż bardzo brytyjsko.
FAQ – najczęstsze pytania o angielskie śniadanie
Co składa się na angielskie śniadanie?
Tradycyjne angielskie śniadanie składa się z bekonu, kiełbasek, jajek sadzonych, fasolki w sosie pomidorowym, smażonych pieczarek, pomidorów i tostów.
Pełny zestaw uzupełnia black pudding, czyli brytyjska kaszanka, a coraz częściej także hash browns.
Co jedzą Anglicy na śniadanie?
Na co dzień Anglicy jedzą zwykle szybkie śniadania: płatki z mlekiem, owsiankę lub tosty.
Pełny english breakfast to raczej weekendowy rytuał lub przyjemność zarezerwowana na urlop. Mało kto smaży siedem składników przed pracą.
Jak wygląda English breakfast?
To duży talerz pełen smażonych składników: jajka, bekon, kiełbaski, fasolka, pieczarki i pomidory, podane z tostami oraz herbatą lub kawą. Wszystkie elementy serwuje się razem, na jednym talerzu.
Czym charakteryzuje się tradycyjne brytyjskie śniadanie?
Śniadanie angielskie / brytyjskie wyróżnia obfitość i to, że niemal wszystkie składniki są smażone.
To jedno z najbardziej rozpoznawalnych tradycyjnych dań kuchni brytyjskiej. Tak charakterystyczne, że dla wielu turystów z całego świata jest obowiązkowym punktem wizyty na Wyspach.
Przeczytaj też: Angielski w podróży i na wakacjach – 353 przydatne słówka i zwroty >>>
